Cymorth cyflogaeth a budd-daliadau

Gwneud cais newydd

Os ydych wedi colli eich swydd neu’n gweithio llai o oriau efallai y gallech wneud cais am:

  • Credyd Cynhwysol
  • Lwfans Ceisio Gwaith Dull Newydd (JSA Dull Newydd)
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth Dull Newydd (ESA Dull Newydd)
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA)

Gweler isod am fwy o fanylion am bob un o’r budd-daliadau hyn.

Gellir gwneud cais am JSA Dull Newydd a ESA Dull Newydd ar eu pen eu hunain neu ar yr un pryd â Chredyd Cynhwysol, felly efallai ei fod yn syniad da i wneud cais am Gredyd Cynhwysol beth bynnag, yn enwedig os ydych yn talu rhent neu bod gennych blant i’w cynnal.

Defnyddiwch gyfrifiannell budd-daliadau i ddarganfod pa fudd-daliadau y gallech fod â hawl iddynt.

Credyd Cynhwysol

Efallai y byddwch yn gymwys am Gredyd Cynhwysol os:

  • rydych ar incwm isel neu allan o waith
  • rydych yn 18 oed neu drosodd (mae rhai eithriadau os ydych rhwng 16 a 17 oed)
  • rydych chi o dan oedran Pensiwn y Wladwriaeth (neu mae’ch partner)
  • mae gennych chi a’ch partner £16,000 neu lai mewn cynilion rhyngoch chi, a
  • rydych yn byw yn y DU

Darllenwch fwy am gymhwyster am Gredyd Cynhwysol. Os ydych yn gymwys gallwch wneud cais am Gredyd Cynhwysol ar-lein.

Am fwy o wybodaeth am unrhyw agwedd o Gredyd Cynhwysol, yn cynnwys sut i wneud cais, ewch i Understanding Universal Credit.

Os ydych yn cael credydau treth ar hyn o bryd

Os ydych yn cael credydau treth ar hyn o bryd gan Gyllid a Thollau EM, byddwch yn ymwybodol os byddwch yn gwneud cais am Gredyd Cynhwysol bydd eich dyfarniad credyd treth yn dod i ben yn syth. Os daw eich dyfarniad credyd treth i ben ni ellir ei ailagor, ac ni fydd yn bosibl gwneud cais am gredydau treth newydd yn y dyfodol.

Os ydych yn hawlydd credyd treth presennol, nid yw hyn yn golygu y byddwch yn gymwys i gael Credyd Cynhwysol yn awtomatig. Os anfonwch gais am Gredyd Cynhwysol bydd eich dyfarniad credyd treth yn cael ei gau yn syth, hyd yn oed os nad ydych yn gymwys i wneud cais am Gredyd Cynhwysol.

Mae rhai gwahaniaethau rhwng y meini prawf cymhwyster ar gyfer Credyd Cynhwysol a chredydau treth, gan gynnwys (ond heb fod yn gyfyngedig i) eich cynilion a’ch statws preswylio.

Os ydych yn cael credydau treth ar hyn o bryd, gwiriwch y meini prawf cymhwyster ar gyfer Credyd Cynhwysolcyn i chi anfon cais am Gredyd Cynhwysol. Os nad yw’ch dyfarniad credyd treth wedi dod i ben, bydd angen i chi benderfynu a yw aros ar gredydau treth neu wneud cais am Gredyd Cynhwysol yn well i chi, yn seiliedig ar eich amgylchiadau personol eich hun. Gallwch ddefnyddio cyfrifiannell budd-daliadau i wirio’ch hawl bosibl.

Lwfans Ceisio Gwaith Dull Newydd (JSA)

Efallai y byddwch yn gymwys am JSA Dull Newydd os:

  • rydych yn ddi-waith neu’n gweithio llai nag 16 awr yr wythnos
  • rydych wedi bod yn gweithio fel cyflogai, fel arfer o fewn y 2 i 3 blynedd ddiwethaf, ac wedi talu neu gael eich credydu â digon o gyfraniadau Yswiriant Gwladol
  • nid oes gennych salwch neu anabledd sy’n cyfyngu ar eich gallu i weithio
  • rydych o dan oedran Pensiwn y Wladwriaeth
  • nid ydych mewn addysg amser llawn, a
  • rydych yn byw yn y DU

Darllenwch fwy am gymhwyster am JSA Dull Newydd. Os ydych yn gymwys gallwch wneud cais am JSA Dull Newydd ar-lein.

Nid yw eich cynilion a’ch cyfalaf (neu gynilion, cyfalaf ac incwm eich partner) yn cael eu hystyried wrth wneud cais am JSA Dull Newydd. Fodd bynnag, gall eich enillion chi ac unrhyw daliad rydych yn ei gael o bensiwn effeithio ar y swm y gallwch ei gael.

Lwfans Cyflogaeth a Chymorth Dull Newydd (ESA)

Efallai y byddwch yn gymwys am ESA Dull Newydd os:

  • rydych yn sâl neu gyda chyflwr iechyd neu anabledd sy’n cyfyngu ar eich gallu i weithio
  • nid oes gennych hawl i Dâl Salwch Statudol (SSP), neu mae eich hawl i SSP wedi dod i ben
  • rydych wedi bod yn gweithio (naill ai fel cyflogai neu hunangyflogedig) o fewn y 2 i 3 blynedd ddiwethaf ac wedi talu, neu wedi cael eich credydu â digon o gyfraniadau Yswiriant Gwladol
  • rydych yn 16 oed neu drosodd, a
  • rydych o dan oedran Pensiwn y Wladwriaeth

Efallai y gallwch hefyd wneud cais am ESA Dull Newydd os nad oes gennych hawl i Dâl Salwch Statudol ac mae un o’r canlynol yn berthnasol:

  • mae gennych chi neu’ch plentyn symptomau coronafeirws
  • rydych chi neu’ch plentyn yn hunan-ynysu oherwydd i chi ddod i gysylltiad â rhywun a allai fod â choronafeirws
  • dywedwyd wrthych am aros gartref am o leiaf 12 wythnos gan y GIG oherwydd eich bod mewn perygl mawr o salwch difrifol

Darllenwch fwy am gymhwyster am ESA Dull Newydd

Ni fydd eich cynilion chi (na’ch partner) yn effeithio ar faint o ESA Dull Newydd a gewch eich talu. Os yw’ch partner yn gweithio, nid yw’n effeithio ar eich cais. Nid yw’r mwyafrif o incwm yn cael ei ystyried, ond gall pensiwn personol effeithio ar y swm y gallwch ei gael.

Os ydych yn cael neu’n gymwys am y premiwm anabledd difrifol

Efallai y byddwch yn gymwys am Lwfans Cyflogaeth a Chymorth Dull Newydd (ESA) yn seiliedig ar gyfraniadau neu yn seiliedig ar incwm os ydych:

  • yn cael y premiwm anabledd difrifol, neu mae gennych hawl i’w gael, neu
  • wedi ei gael neu roedd gennych hawl i’r premiwm anabledd difrifol yn y mis diwethaf ac rydych yn dal yn gymwys amdano

Darllenwch fwy am gymhwyster am ESA yn seiliedig ar gyfraniadau neu yn seiliedig ar incwm

Newidiadau oherwydd coronafeirws

Cysylltu â DWP

Er mwyn ein helpu drwy’r nifer digynsail o geisiadau am Gredyd Cynhwysol, rydym wedi newid sut rydym yn eu prosesu. Mae hyn yn golygu nid oes angen ein ffonio. Os bydd angen arnom wirio unrhyw wybodaeth a ddarperir fel rhan o’ch cais – byddwn yn eich ffonio. Peidiwch â phoeni, rydym yn gweithio’n galed i brosesu’r holl geisiadau. Nid oes angen cysylltu â ni i weld ble mae arni.

Dylech wneud cais am Gredyd Cynhwysol ar-lein. Nid oes rhaid i chi ffonio DWP i drefnu cyfarfod a ni ddylech fynd i’r ganolfan gwaith oni bai ein bod yn gofyn i chi wneud. Ond, bydd staff y ganolfan gwaith yn parhau i gwrdd â chwsmeriaid bregus gan gynnwys y rheiny sy’n ffoi rhag cam-drin domestig.

Byddwn yn gwybod eich bod wedi gwneud cais a byddwn yn cysylltu â chi os bydd arnom angen unrhyw wybodaeth ychwanegol gennych i brosesu unrhyw daliad sy’n ddyledus i chi. Byddwn yn rhoi nodyn yn eich cyfrif ar-lein ac yn ei dilyn â galwad ffôn – efallai bydd hyn yn ymddangos fel rhif preifat. Gwiriwch eich cyfrif ar-lein a gwyliwch am alwadau gennym.

Os ydych wedi gwneud cais am Gredyd Cynhwysol yn ddiweddar, mae eich cais yn dechrau ar y diwrnod rydych yn cyflwyno eich cais ar-lein. Nid yw’r dyddiad yn dibynnu ar gael eich hunaniaeth wedi ei gwirio ar-lein nac yn gysylltiedig â dyddiad unrhyw cyfathrebu ar ôl hynny. Ond bydd angen gwirio’ch hunaniaeth cyn gallwch gael eich taliad Credyd Cynhwysol cyntaf.

Gan ddibynnu ar eich amgylchiadau, efallai bydd rhaid i chi gymryd rhan mewn cyfweliad dros y ffôn ag anogwr gwaith. Byddwn yn cysylltu â chi os felly – nid oes angen i chi ein ffonio.

Os na allwch gymryd rhan yn eich cyfweliad dros y ffôn rhowch wybod i ni gyn gynted â phosibl trwy ddefnyddio’ch cyfrif ar-lein fel gellir ei aildrefnu. Os ydym yn gofyn i chi gymryd rhan mewn cyfweliad dros y ffôn, ni fydd eich cais am Gredyd Cynhwysol yn gallu mynd yn ei flaen cyn bod y cyfweliad wedi digwydd.

Ni fydd DWP byth yn anfon neges destun neu e-bost gan ofyn am wybodaeth bersonol na manylion banc.

Os na allwch ddefnyddio gwasanaethau digidol o gwbl, gellir gwneud ceisiadau am Gredyd Cynhwysol dros y ffôn o hyd.

Os ydych yn gwsmer newydd ac rydych yn cael problemau wrth wirio’ch hunaniaeth ar-lein peidiwch â phoeni – mae eich cais wedi ei gyflwyno. Bydd eich canolfan gwaith yn gwybod eich bod wedi gwneud cais ar-lein, byddwn yn eich ffonio os oes arnynt angen cadarnhau unrhyw wybodaeth â chi er mwyn prosesu’ch cais.

Mae ein systemau ffôn yn golygu gallai galwadau oddi wrthym ymddangos fel rhifau 0800 numbers, neu rif anhysbys. Os byddwch yn cael galwad oddi wrth rif anhysbys yn dilyn ein neges yn eich cyfrif dylech ei ateb, gan ei fod yn debygol mai DWP yw ef. Wrth gwrs byddwn yn sicrhau eich bod yn gwybod bod y galwad yn ddilys.

Nodwch, mae sgamiau sy’n cymryd mantais ar bobl, felly peidiwch â rhannu gwybodaeth os nad ydych yn sicr bod y galwad oddi wrth DWP. Os ydych yn amau, gofynnwch i’r galwr ysgrifennu geiriau penodol i mewn i’ch dyddlyfr fell gallwch fod yn sicr mai ni yw ef.

Gwneud cais

Os ydych angen gwneud cais am Gredyd Cynhwysol, ESA Dull Newydd neu ESA oherwydd coronafeirws, ni fydd angen i chi ddarparu tystiolaeth feddygol i ddechrau eich cais. Yn dibynnu ar eich amgylchiadau efallai bydd angen i chi ddarparu tystiolaeth feddygol yn nes ymlaen, a byddwn yn dweud wrthych os byddwn angen hyn. Dylech ddechrau eich cais ar-lein cyn gynted â phosibl.

Os cewch eich effeithio gan goronafeirws byddwch yn gallu gwneud cais am Gredyd Cynhwysol a gallwch gael hyd at fis o daliad ymlaen llaw heb fynychu canolfan gwaith yn bersonol.

Os ydych yn dioddef o goronafeirws – neu rydych wedi cael eich cynghori i aros gartref yn unol â chanllawiau’r llywodraeth – ac rydych eisiau gwneud cais am ESA, ni fydd y dyddiau aros arferol o 7 diwrnod ar gyfer hawlwyr newydd yn berthnasol. Bydd ESA yn daladwy o’r diwrnod cyntaf.

Cymorth mamolaeth

Os ydych yn feichiog neu wedi cael babi yn ddiweddar, efallai y bydd gennych hawl i gymorth ariannol arall.

Mae’r Grant Mamolaeth Cychwyn Cadarn (SSMG) yn daliad untro o £500 i helpu tuag at y costau o gael plentyn.

Er mwyn ei gael mae’n rhaid eich bod wedi derbyn cyngor iechyd gan weithiwr iechyd proffesiynol ardystiedig ac yn hawlio rhai budd-daliadau neu gredydau treth. Darllenwch fwy am gymhwyster am SSMG

Er mwyn ei gwneud hi’n haws cael yr help hwn yn ystod yr achos o goronafeirws, nid oes angen i chi bellach gael gweithiwr iechyd proffesiynol i lenwi’r ffurflen gais SSMG cyn ei dychwelyd – derbynnir mathau eraill o dystiolaeth.

Er mwyn helpu os ydych yn hunan-ynysu neu’n cysgodi, bydd DWP yn derbyn ffurflenni cais SSMG hyd at 3 mis ar ôl genedigaeth. A bydd DWP nawr yn cysylltu â chwsmeriaid dros y ffôn os byddant angen mwy o wybodaeth.

Os ydych wedi cael eich rhoi ar ffyrlo ac wedi dechrau cyfnod o Dâl Mamolaeth Statudol neu Lwfans Mamolaeth ar neu ar ôl 25 Ebrill 2020, bydd y swm a dderbyniwch yn seiliedig ar eich cyflog llawn, nid y swm roeddech yn ei gael ar ffyrlo. Efallai y bydd y rhai y cychwynnodd eu cyfnod o dâl teulu neu Lwfans Mamolaeth cyn 25 Ebrill 2020 yn gweld effaith ar eu hawl.

Mae rheolau eraill ar gyfer Tâl Mamolaeth Statudol a Lwfans Mamolaeth yn aros yr un fath. Dylech ddweud wrth eich cyflogwr eich bod am roi’r gorau i weithio i gael babi, neu hawlio Lwfans Mamolaeth, yn y ffordd arferol. Mae cyfnodau rhybudd arferol ac amserlenni yn parhau i fod yn berthnasol.

Ni allwch wneud cais am Lwfans Mamolaeth ar yr un pryd â derbyn tâl ffyrlo. Os ydych wedi cael eich rhoi ar ffyrlo a’ch bod yn cael Lwfans Mamolaeth mae’n rhaid i chi gysylltu â’r Adran Gwaith a Phensiynau cyn gynted â phosibl i stopio eich taliadau Lwfans Mamolaeth. Os ydych yn cael tâl ffyrlo gan eich cyflogwr, cewch eich trin fel eich bod yn ‘gweithio’ at ddibenion Lwfans Mamolaeth.

Darganfyddwch fwy am gymorth mamolaeth yn y cwestiynnau cyffredin.